Doka WWW Heder

Neiskorišćeni potencijali Parka prijateljstva

13-07-2016

    Neiskorišćeni potencijali Parka prijateljstvaJedna od potencijalno najatraktivnijih lokacija spomeničkog nasleđa jeste novobeogradski Park prijateljstva na Ušću. Ideja za formiranje monumentalnog javnog prostora na Ušću nastala je još 50-ih godina prošlog veka, zajedno sa idejnim rešenjima i definisanjem budućeg političko-administrativnog centra na Novom Beogradu. Prvo urbanističko rešenje Parka prijateljstva izradio je inženjer Vladeta Đorđević 1961. godine, dok je punu urbanističko-arhitektonsku razradu dobio tek na svejugoslovenskom konkursu 1965. godine. Prvu nagradu osvojio je predlog Milana Pališaškog, što je postala osnova za dalji razvoj ovog javnog prostora. Nažalost, spomen-park nikada nije realizovan u celosti kako je zamišljeno, ali i pored toga danas predstavlja značajno i vredno istorijsko nasleđe grada. Izgradnja parka je počela 1961. godine tokom održavanja prve konferencije Nesvrstanih zemalja u Beogradu. Na inicijativu Mladih gorana Srbije, tom prilikom formiran je glavni motiv parka – Aleja mira u kojoj je svaki od lidera osnivača pokreta zasadio po jedan platan.

    Nakon konkursa 1965. godine usvojeno je konačno rešenje, koje je predviđalo izgradnju monumentalnog parka prateći stroge geometriske forme. Centralnoj aleji dodata su bočna šetališta i staze, a sve se slivaju ka centralnoj tački sa skulpturom i paviljonom protokola za 50 gostiju. Geometrijski oblici dominiraju prostorom, pa je u zapadnom delu parka “zelena piramida” koja oblikom parira konkavnoj obali, dok je na centralnom platou planirana velika skulptura kugle sa fontanom. Ipak, konkursno rešenje nikad nije realizovano do kraja, a od celog plana završeno je manje od pola planirane površine parka. Zapravo, park je ostao bez osnovnih obeležija centralnog platoa - skulpture mira i paviljona protokola. Nakon NATO bombardovanja 2000. godine na centralnoj poziciji izgrađen je spomen-obelisk “Večna vatra”, što je zapravo originalna ideja glavnog obeležija parka iz 1961. godine, koju je Pališaški u svom rešenju zamenio skulpturom kugle.

    Od 1961. godine kada je formirana Aleja mira, duž šetališnih staza i bočnih aleja zasađeno je preko 200 stabala. Decenijama su predsednici, poznate ličnosti i zvanice sa svih kontinenata ovde sadile drveće kao simbol prijateljstva, dajući svoj doprinos izgradnji ovog živog spomenika. Među najpoznatijim svetskim ličnostima svoje drvo u parku imaju amerčki predsednici Džerald Ford, Džimi Karter i Ričard Nikson, predsednici Sovjetskog saveza Leonid Brežnjev i Mihail Gorbačov, predsednici Istočne i Zapadne Nemačke Erik Honeker i Vili Brant, premijeri Indije Dzavaharlal Nehru i Indira Gandi, kralj Norveške Olaf Peti, iranski šah Reza Muhamed Pahlavi, engleska kraljica Elizabeta Druga, švedski kralj Karl XVI Gustaf, kubanski predsednik Fidel Kastro, egipatski predsednik Gamal Abdel Naser, severnokorejski lider Kim Il Sung i mnoge druge istorijske ličnosti iz celog sveta.

    Iako je projekat Parka prijateljstva formiran u specifičnim društvenim i ideološkim okolonostima, rešenje uređenja i poruka su univerzalni i vanvremenski, bez veličanja političkog sistema, države ili vlasti. U tom smislu, ovaj park simbolički predstavlja afirmaciju saradnje i opisuje važnu epohu u istoriji grada, međutim isto tako može da postane i atraktivni deo turističke ponude. Stanje u kome se trenutno nalazi ovo kulturno dobro više je od nemara. Kamene ploče na kojima su imena ljudi potpuno su zarasle u travu, vrtovi stoje neuređeni, propale su pešačke staze, a kako nema ni osvetljenja većina ljudi ga izbegava u večernjim satima. Potrebno je što pre zaustaviti dalje propadanje ovog spomen-parka i obezbediti rekonstrukciju koja će iskoristiti sve njegove potencijale. Uređenje Ušća treba da počne baš na tom mestu.

    Park prijateljstva - Jul 2016


    Park prijateljstva - Ploče uz sadnice